Het belang van netwerksegmentatie

Heb je je ICT uitbesteed aan een ICT-bedrijf, dan mag je ervan uitgaan dat de basis goed geregeld is. Denk aan back-up, antivirus, MFA en 24/7 cybersecurity monitoring (MDR). Minder vanzelfsprekend is dat ook goed is nagedacht over welke apparaten binnen je netwerk met elkaar mogen communiceren.

Hoe belangrijk dat kan zijn, bleek onlangs in Frankrijk. Bij honderden supermarkten werden koelsystemen door hackers ontregeld. In plaats van te koelen gingen ze warmte afgeven, waarbij sommige systemen op 50 graden kwamen te staan. Winkels moesten hierdoor voorraden weggooien en de schade liep in de miljoenen. De hackers kwamen volgens de NOS binnen via verouderde software op de koelapparatuur.

Nu is een koelinstallatie misschien niet het eerste waar je aan denkt bij cybersecurity. Toch zijn steeds meer apparaten binnen bedrijven verbonden met een netwerk. Denk aan camera’s en printers, maar ook aan laadpalen, zonnepanelen, klimaatsystemen en machines. Netwerksegmentatie zorgt ervoor dat dit soort apparaten niet zomaar toegang heeft tot de rest van je bedrijfsnetwerk. Wordt één apparaat gehackt, dan wil je immers voorkomen dat een aanvaller vanaf daar verder kan naar andere systemen.

Wat is netwerksegmentatie?

Bij netwerksegmentatie deel je een bedrijfsnetwerk op in verschillende delen. Apparaten kunnen daardoor alleen communiceren met systemen waarvoor dat daadwerkelijk nodig is. Een camera hoeft bijvoorbeeld niet bij je server te kunnen. Een laadpaal hoeft niet te communiceren met de computers van medewerkers. En bezoekers op de gastwifi hoeven vanzelfsprekend geen toegang te hebben tot interne systemen.

Vergelijk het met de waterdichte compartimenten van een schip. Ontstaat ergens een lek, dan loopt niet direct het hele schip vol. Binnen een netwerk werkt dat ongeveer hetzelfde. Mocht een apparaat worden misbruikt, dan blijft de mogelijke schade zoveel mogelijk beperkt tot dat deel van het netwerk.

Technisch gebeurt dit meestal met afzonderlijke netwerken en firewallregels. Voor jou als ondernemer is vooral belangrijk dát die scheiding er is en goed wordt onderhouden.

Waarom zijn juist andere apparaten een risico?

Een zakelijke laptop wordt normaal gesproken actief beheerd. Updates worden geïnstalleerd, beveiligingssoftware controleert het apparaat en verdachte activiteiten kunnen worden gemonitord. Bij een camera, printer of klimaatsysteem is dat vaak anders. De software komt van de fabrikant, updates zijn niet altijd centraal te beheren en soms heeft een externe leverancier toegang op afstand.

Daar komt bij dat steeds meer apparatuur met internet verbonden is. Een installateur plaatst bijvoorbeeld zonnepanelen of laadpalen en koppelt deze aan het netwerk zodat ze verbinding kunnen maken met de cloud omgeving van de fabrikant. IT is daar niet altijd bij betrokken, de installateur houdt zich bezig met de installatie maar neemt meestal niet de verantwoordelijkheid over het installeren van software updates.

Je kunt zo’n apparaat niet op dezelfde manier beveiligen als een laptop. Je kunt er wel voor zorgen dat het alleen toegang heeft tot wat nodig is.

In sommige bedrijven zijn de gevolgen nog groter

Bij bedrijven in de maakindustrie, transport en logistiek is steeds meer apparatuur verbonden met het netwerk. Denk aan CNC-machines, weegbruggen, pompen, koel- en verwarmingsinstallaties en andere systemen die onderdeel zijn van het bedrijfsproces. Dit wordt ook wel Operational Technology (OT) genoemd.

Bij dit soort apparatuur gaat een cyberincident verder dan een computer die tijdelijk niet gebruikt kan worden. Als iemand bijvoorbeeld een productiemachine, pomp of koelinstallatie kan beïnvloeden, kan het bedrijfsproces worden verstoord of stilgelegd. De gevolgen kunnen bovendien fysiek zijn. Een koelinstallatie die niet meer op de juiste temperatuur werkt, een pomp die verkeerd wordt aangestuurd of een machine die ongewenst gedrag vertoont, kan leiden tot schade aan producten of installaties. Afhankelijk van het proces kunnen ook veiligheid en milieu een rol spelen.

Juist daarom wil je dit soort apparatuur niet onbeperkt laten communiceren met de rest van het bedrijfsnetwerk. Breng in kaart welke verbindingen echt nodig zijn, wie toegang heeft en scherm de apparatuur zoveel mogelijk af van andere systemen.

Weet je wie er op afstand bij je netwerk kan?

Ook dat is onderdeel van goede netwerksegmentatie. Leveranciers van camera’s, gebouwbeheer, productiemachines en andere systemen bieden vaak beheer op afstand. Op zichzelf is daar niets mis mee, maar die toegang moet wel gecontroleerd zijn.

Een leverancier die een klimaatsysteem moet beheren, hoeft geen toegang te hebben tot andere onderdelen van je bedrijfsnetwerk. Het is daarom belangrijk om te weten welke externe verbindingen er zijn, wie ze gebruikt en waar ze toegang toe geven.

In de praktijk blijkt die informatie niet altijd centraal bekend te zijn. Zeker bij apparatuur die jaren geleden door verschillende leveranciers is geplaatst.

Waarom is netwerksegmentatie niet overal goed geregeld?

Veel beveiligingsmaatregelen zijn relatief eenvoudig centraal uit te rollen. Een IT-partner schaft een beveiligingsoplossing aan, configureert deze volgens de afgesproken richtlijnen en kan die vervolgens voor meerdere klanten beheren. Denk bijvoorbeeld aan antivirus, EDR, e-mailbeveiliging of monitoring. Bij netwerksegmentatie werkt dat anders. Ieder netwerk is anders en je moet eerst weten wat erop aangesloten is. Welke apparaten zijn er, wie beheert ze en met welke andere systemen moeten ze kunnen communiceren?

Juist daar komen we bij inventarisaties regelmatig verrassingen tegen. Een printer die jaren geleden is geplaatst, camera’s die door een externe partij worden beheerd of een laadplein dat later aan het netwerk is toegevoegd. In productieomgevingen kan het ook gaan om machines en andere apparatuur die nodig zijn om het bedrijfsproces draaiende te houden.

Vervolgens moet je bepalen hoe je die apparatuur van elkaar gaat scheiden. Dat vraagt kennis van de netwerkinfrastructuur, maar ook afstemming met andere leveranciers. Een camera moet bijvoorbeeld nog steeds beelden naar de recorder kunnen sturen en medewerkers moeten kunnen blijven printen.

Het aanpassen van een bestaand netwerk kan bovendien impact hebben op de bedrijfsvoering. Apparatuur moet naar het juiste netwerk worden verplaatst en daarna moet worden gecontroleerd of alles nog werkt. Zeker bij apparatuur die continu beschikbaar moet zijn, vraagt dat om een goed gepland onderhoudsmoment.

Daar zit in de praktijk ook een menselijke factor. Als een netwerk al jaren zonder zichtbare problemen draait, is de verleiding groot om er niet aan te komen. “Don’t touch it if it works” klinkt logisch, maar zegt niets over hoe veilig het netwerk daadwerkelijk is ingericht.

Weten welke OT-apparatuur aanwezig is, wordt ook vanuit cybersecurityframeworks steeds belangrijker. Binnen het NIS2 Quality Mark SC30 is bijvoorbeeld expliciet een register van OT-bedrijfsmiddelen opgenomen. Daarin leg je vast welke OT-apparatuur aanwezig is en wie verantwoordelijk is voor het beheer. Dat helpt niet alleen bij een audit, maar is ook nodig om goede keuzes te kunnen maken over netwerksegmentatie en beveiliging.

Drie vragen voor je IT-partner

Je hoeft zelf niet te weten hoe netwerksegmentatie technisch werkt. Je IT-partner moet wel duidelijk kunnen uitleggen hoe het bij jouw organisatie is geregeld.

Stel daarom eens deze drie vragen:

  1. Welke apparaten zitten er op ons netwerk naast onze computers en servers, en zijn deze van elkaar gescheiden?
  2. Kan bijvoorbeeld een camera, printer of laadpaal onze servers of andere bedrijfssystemen bereiken?
  3. Welke leveranciers hebben op afstand toegang tot apparatuur binnen ons netwerk en hoe is die toegang beperkt?

Krijg je hier geen duidelijk antwoord op, dan is het verstandig om dit verder te laten onderzoeken.

Hoe is jouw netwerk ingericht?

Bij BK IT Solutions kijken we bij netwerkbeveiliging verder dan alleen computers, servers en wifi. We willen ook weten welke andere apparatuur is aangesloten, welke systemen elkaar kunnen bereiken en welke leveranciers toegang van buitenaf hebben. Onze netwerken worden ingericht en beheerd door Fortinet-gecertificeerde engineers. Netwerksegmentatie nemen we daarin standaard mee.

Wil je weten hoe jouw netwerk ervoor staat? Met een netwerkscan kunnen we in kaart brengen welke apparaten aanwezig zijn, hoe het netwerk is ingericht en waar eventuele verbeterpunten zitten.

Neem gerust contact met ons op als je dit eens wilt laten controleren.